برنامه ریزی برای نگه‌داشت و افزایش تولید مهم ترين وظيفه شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب است که در قالب برنامه‌هاي کوتاه مدت سالانه و ازديادبرداشت به صورت مستمر در مديريت فني در حال پيگيري است.

با توجه به سهم نزدیک به ۸۰ درصدی مناطق در تولید نفت کشور، اين برنامه ريزي جايگاه ويژه‌اي در تامين نفت دارد.

به گفته مدیر فنی مناطق نفتخیز جنوب، در حال حاضر همه میادین مناطق نفت‌خیز جنوب داراي برنامه تولید هستند و هیج مخزنی در این مناطق وجود ندارد که برای آن برنامه تولید در نظر گرفته نشده باشد.

رامین روغنیان در گفت و گویی به الزامات و اقدام‌های انجام شده و در دست انجام مناطق نفت‌خیز جنوب به منظور نگه‌داشت و افزایش تولید نفت در این مناطق پرداخته‌ که در ادامه می‌خوانید:

* مدیریت فنی مناطق نفت‌خیز جنوب به منظور افزایش تولید نفت در این مناطق چه برنامه‌هایی را دردستور کار خود قرارداده است ؟

بر اساس برنامه ريزي صورت گرفته تولید شرکت ملي مناطق نفت‌خیز جنوب در پایان سال ۱۴۰۱ به ميزان  ۶۸ هزار بشکه در روز افزايش پيدا خواهد کرد.

به عبارت ديگر ظرفیت تولید نفت که در ابتداي فروردين سال جاری  دو میلیون و ۹۳۳ هزار بشکه در روز بوده در انتهاي اسفندماه به سه میلیون و یک هزار بشکه در روز خواهد رسيد.

 برای دستیابی به این ظرفيت تولید پروژه های سطح الارض و تحت الارض مختلفي بايد انجام شوند که از آن جمله مي توان به  راه اندازی چاه های توسعه ای و تعمیری و انجام فعالیت های ترمیمی بر روی چاه ها اشاره کرد.

*تا پایان امسال ظرفیت تولید مناطق نفتخیز جنوب از سه میلیون بشکه در روز عبور می کند ؟

بله، برنامه این است که به بیش از سه میلیون بشکه در روز افزایش یابد. البته مثل هر برنامه توليد ديگري با شرط تامين و تحقق الزامات. تمامي تلاش همه مديريت ها در تامين الزامات و تحقق برنامه توليد است. وظیفه اصلی مناطق نفتخیز جنوب توليد نفت است.

ضمن آنکه مناطق نفتخیز جنوب ۱۶ درصد گاز تولیدی و حدود یک و نیم میلیون بشکه خوراک پالایشگاه‌ها را نیز تامین می کند . نیمی از تولید مناطق نفتخیز جنوب معمولا به صادرات اختصاص دارد و نیمی دیگر به تامین خوراک مورد نیاز پالایشگاه ها اختصاص می یابد .

* در برنامه های توسعه ای قرار است چه تعداد احداث و تعمیر شوند؟

در ۵ سال آینده تعداد چاه‌های توسعه‌ای که در مناطق نفت‌خیز جنوب حفر می شود ۳۱۵ حلقه و چاه‌های تعمیری ۵۳۴ حلقه است .

* در حال حاضر کیفیت نفت تولیدی مناطق  نفت‌خیز جنوب به چه صورت است ؟

در مجموع کیفیت از دو منظر میزان H2S و نمک در وضعیت مطلوبی است. البته ممکن است در مقاطعي از زمان بدليل بروز مشکلات در تاسيسات و يا آغاز به توليد مجدد برخي مخازن کيفيت کاهش يابد.

 در طول سال ما موظف هستیم نفت را از نظر میزان نمک و H2S با کیفیت مطلوبی تحویل پالایشگاه ها و سکوهای صادراتی بدهیم زیرا اگر کیفیت مطلوب نباشد نفت صادراتی را برگشت می‌دهند که یک امتیاز منفی برای مناطق نفتخیز جنوب محسوب خواهد شد، برای پالایشگاه‌ها هم همینطور است، اگر کیفیت نفت تحویلی مناسب نباشد تاسیسات پالایشگاه‌ها دچار مشکل شده و خورندگی ایجاد می‌کند که برای تاسیسات مضر است. مناطق نفتخیز جنوب  همواره نهایت تلاش خود را برای تامین نفت با کیفیت مطلوب و مناسب صادرات و خوراک پالایشگاه‌ها انجام داده است و در این زمینه نیز تا کنون موفق عمل کرده است.

* برخی مطرح می کنند که تولید نفت سنگین در مخازن مناطق نفتخیز جنوب زیادشده است  علت آن چیست؟

ما گریدهای مختلفی از نفت را در مناطق نفت‌خیز جنوب تولید می‌کنیم. بخشی از مخازن نفتی ما نفت سبک هستند اما مخازن بنگستانی نفت سنگین تولید می‌کنند. ما هم نفت سبک و هم نفت سنگین تولید می‌کنیم. نفت سبک بیشتر برای پالایشگاه‌ها ارسال می شود و نفت سنگین را برای صادرات اختصاص می‌دهیم.

 اصولا با توليد از مخزن فشار آن کاهش پيدا کرده و بخشي از گاز محلول در نفت آزاد مي‌شود ولي شدت اين پديده به اندازه‌اي زياد نيست که تاثير بسزايي در ترکيب نفت توليدي داشته باشد. خصوصيات سيالات درون مخزن جزء ويژگي ذاتي آن است.

* اخیرا موضوع احیای چاه های کم بازده در دستور کارشرکت ملی نفت ایران قرار گرفته است ، چه تعداد چاه  از سوی مناطق نفت‌خیز جنوب  برای این موضوع اختصاص داده شده است ؟

معمولا با توليد از مخازن برخي چاهها دچار مشکل مي شوند. يکي از  وظایف مديريت فني رفع اين مشکلات و بازگرداندن چاه به مدار توليد است مانند بسیاری از  فعالیت‌های ترمیمی و تعمیری که بر روی چاه ها انجام می‌دهیم. اما در روند اجرای برخی چاه‌ها، نیاز به تکنولوژی خاص است که  این تکنولوژی گاهی اوقات برای ما فراهم نیست یا نیاز به عملیات ویژه‌ای دارد و بايد مورد بررسی قرار گیرند.

طرح احياي چاه هاي کم بازده جهت توليدي کردن اينگونه چاه ها تعريف شده است. در این زمینه مناطق نفتخیز جنوب در مرحله اول ۳۳ حلقه چاه را برای شرکت‌های دانش بنیان مشخص کرد که این شرکت‌ها مشکلات شان را بررسی کنند و راهکار برای حل مشکلات این چاه‌ها ارائه دهند.

اگر این شرکت ها موفق عمل کردند مرحله دوم و سوم، چاه‌های بیشتری را برای انجام کار های لازم به منظور افزایش تولید و یا به تولید رسیدن چاه ها معرفی خواهیم کرد.

* شرکت های دانش بنیان برنامه های خود را به مناطق نفتخیز جنوب ارایه می دهند ؟

پارک علم و فناوری  متولی کار است. اطلاعات چاه هاي کم بازده از طريق پارک علم و فناوري در اختیار شرکت‌های دانش بنیان قرار داده مي شود.

 هر يک از شرکت هاي دانش بنيان در مرحله اول مي‌تواند براي ۵ حلقه چاه پروپوزال ارائه دهد. در حال حاضر پروپزال شرکت هاي دانش بنيان دريافت شده و در حال بررسي پروپزال ها هستيم.

* در صورت احیای ۳۳ حلقه چاه، چقدر به تولید مناطق نفت‌خیز جنوب اضافه می شود ؟

این موضوع به عوامل مختلفي بستگي دارد و در چاه‌های مختلف نیز متفاوت است. ولي با فرض ۵۰۰ بشکه  متوسط افزايش توليد روزانه براي هر چاه، حدود ۱۵ هزار بشکه در روز افزايش دبي ۳۳ حلقه چاه خواهد بود.

* آیا در مخازن تزریق آب نیز صورت می گیرد ؟

به عنوان ازدیاد برداشت صورت نمی گیرد ولی با عنوان تزریق پساب روزانه بیش از ۲۰۰ هزار بشکه تزریق می شود که به منظور حفظ محیط زیست صورت می گیرد . 

اخیرا در یکی از مخازن نفتخیز جنوب(  اهواز بنگستان ) پروژه تزریق آب را  با هدف ازدیاد برداشت پایلوت کرده‌ایم که در یکی دو سال آینده این کار اجرایی خواهد شد .

پروژه های ازدیاد برداشت پروژه‌های هزینه بری هستند و نفتی که از این پروژه ها حاصل می شود نفت گرانی است لذا باید خیلی دقت شود که توام با موفقیت باشد.

در کل دنیا هم به یکباره پروژه بزرگی را در این زمینه تعریف نمی‌کنند تا در یک مخزن به کار ببرند،  ابتدا یک پایلوت را انتخاب می‌کنند اگر موفق بود کار را به کل مخزن تعمیم می‌دهند.

 در مناطق نفتخیزجنوب نیز پایلوت این کار در اهواز بنگستان است که با تزریق روزانه ده هزار بشکه آب در ابعاد حدود دو کیلومتر در دو کیلومتر شروع کرده‌ایم در صورتی که از رفتار مخزن پاسخ مثبت دریافت کنیم شروع به تعمیم آن به مخزن بنگستان اهواز و بعد بقیه مخازن بنگستانی می‌کنیم.

* در برنامه ۵ ساله آینده ( تا پایان سال ۱۴۰۵) تولید نفت مناطق نفت‌خیز جنوب به چه میزان افزایش می یابد ؟

با برنامه ریزی هایی که صورت گرفته است امیدواریم در پایان سال ۱۴۰۵ به تولید روزانه سه میلیون و ۲۸۰ هزار بشکه نفت دست یابیم.

* در برنامه های گذشته چقدر توانستید به برنامه های پیشنهادی خود دست یابید؟

بیش از ۹۸ درصد به تعهداتمان عمل کردیم و در طول تاریخچه همیشه برنامه تولید متناسب با پتانسیل تولیدی مناطق بوده است. هیچ وقت رقم اغراق آمیز ارائه ندادیم که نتوانیم به آن  برسیم .

در ۴۳ سال بعد از انقلاب اسلامی برنامه های ما کاملا عملی بوده است و بالای ۹۸ درصد هم به اهداف تولیدی مان رسیدیم.

* ظرفیت واحدهای نمکزدایی مناطق نفت‌خیز جنوب چقدر افزایش می یابد؟

مجموع ظرفیت واحدهای نمکزدایی مناطق نفتخیزجنوب حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه است که این میزان با توجه به اجرای برنامه‌های توسعه ای در مناطق نفتخیز جنوب در حال افزایش است.

بر این اساس پروژه‌هایی تعریف شده تا یک میلیون بشکه ظرفیت واحدهای نمک زدایی افزایش یابد که با تحقق این برنامه‌ها ظرفیت این تاسیسات تا سه میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه افزایش می یابد. بر اساس برنامه‌ریزی های صورت گرفته قرار است سیستم های سریع نصب شونده ( اسکید ) نمکزدایی نیز به میزان ۲۰۰ هزار بشکه در مناطق نفتخیز جنوب ایجاد کنیم و تا زمانیکه تاسیسات ثابت نمکزدایی در مناطق راه اندازی شود از این سیستم ها استفاده خواهد شد .

* اخیرا از برنامه ساخت داخل تلمبه های مورد نیاز چاه ها با مراکز علمی صحبت به میان آمده است در مناطق نفت‌خیز جنوب استفاده از این موضوع چگونه است ؟

بله ، برنامه ساخت داخل ۱۰ تلمبه SRP را با يکي از شرکتهاي دانش بنيان وابسته به دانشگاه چمران در حال اجرا داریم. علاوه بر اين سه شرکت داخلي ديگر برای ساخت داخل تلمبه هاي ESP  اعلام آمادگي کرده اند که استفاده از توانمندي آنها در دست اقدام است. براساس برنامه ریزی‌های صورت گرفته مقرر شده است تا ظرف ۵ سال  آینده ۱۸۰ تلمبه srp و esp در مخازن مورد نیاز نصب شود .