در سالنامه رسمی ایران، بیستم مهرماه به نام شاعر پرآوازه شیراز، "خواجه حافظ شیرازی" آراسته شده است؛ شاعری که غزل فارسی را به اوج رساند و قرن‌هاست الهام‌بخش ادب‌دوستان و اندیشمندان در سراسر جهان است.

ویژه‌برنامه بزرگداشت حافظ شیرازی، غزلسرای نامدار ایران زمین، با بودن بسیاری از شاعران، هنرمندان، فرهنگیان، پیشکسوتان و مسوولان خوزستان در خانه هنرمندان اهواز برگزار شد.

 این برنامه- که به همت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن شعر اهواز برگزار شد- نخستین رویداد ادبی در این تالار تازه‌تأسیس یافته است که با هدف پاسداشت حافظ به عنوان حافظه تاریخی و فرهنگی ایران، فرصتی بی‌همتا برای سپاسگزاری از بزرگان ادبیات و هنر استان فراهم آورد.

*سخنرانی مجری برنامه:

مجری برنامه، با خوش‌آمدگویی به باشندگان و ادای احترام به بزرگان شعر، ادب، موسیقی، هنر و رسانه، بر اهمیت این نشست ادبی تأکید می کند و یادآور می شود:" با وجود برخی نواقص احتمالی در برگزاری نخستین نشست، حضور پیشکسوتان و استادان برجسته فرهنگی موجب بالندگی این برنامه شده است.

"فردین کوراوند" از نقش کنشگرانه دانشگاهیان و مدیران استان مانند دکتر گلی‌زاده، دکتر نادری، دکتر جوکار، دکتر عبدالهی، دکتر لیموچی و دکتر موسوی و سایر پیشکسوتان و همکاران اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در حمایت و برگزاری این نشست قدردانی می کند و قول می دهد: "این گونه برنامه‌ها به طور منظم و پیوسته برگزار شود تا چرخه فرهنگی استان هر روز پویاتر شود."

* نقش مهم نویسندگان و شاعران در پاسداشت فرهنگ و هویت ملی

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، در سخنانی به همه باشندگان در تالار خانه هنرمندان خوش آمد می گوید و این آیین را زمانی گرانمایه برای گرامیداشت حافظ، یکی از سرافرازان بی‌همتای ادبیات ایران، می داند.

دکتر "حسین براتی" به نقش مهم ادیبان و شاعران در پاسداشت فرهنگ و هویت ملی اشاره می کند و از معاونت فرهنگی اداره کل- که با حضور افراد کارشناس و علاقه مند اداره می‌شود، به ویژه رییس اداره فرهنگی سپاسگزاری می کند.

مدیرکل فرهنگ در سخنان خود به برنامه‌های پیش‌رو اشاره می کند؛ از جمله برگزاری جایزه ادبی "قیصر امین پور" که به زودی در سطح ملی برگزار می‌شود و درصدد است جایگاه ادبی خوزستان و مکتب جنوب را به سطح کشوری ارتقا دهد.

او همچنین بر اهمیت جشنواره ادبی مکتب جنوب تأکید می کند از مردمان فرهنگ می خواهد در تحقق این رویداد سهم فعال داشته باشند.

دکتر "براتی" به خاطره‌ای از مقام معظم رهبری اشاره می کند که در ایام انقلاب در برابر تخریب بخشی از تخت جمشید ایستادگی کرده‌اند؛ این روایت نمادی از اهمیت حفاظت از میراث فرهنگی و تاریخی کشور است.

 او در پایان امیدواری خود را برای همکاری و همراهی پیوسته جامعه فرهنگی استان در پیشبرد اهداف ادبی و فرهنگی ابراز می دارد.

*دعوت خانم تاجمیری از باشندگان برای حضور در آیین ۲۱ مهرماه:

خانم تاجمیری، با ابراز خوشحالی از حضور در جمع هنرمندان و مردمان فرهنگ، از همه باشندگان دعوت می کند تا در نشست ۲۱ مهرماه جاری که در کتابخانه شهید رجایی برگزار می‌شود حضور یابند. این نشست نیز به بزرگداشت حافظ اختصاص دارد و با حضور استادان برجسته برگزار خواهد شد.

*شعرخوانی ودود جوانی:

ودود جوانی، شاعر جوان، غزلی سرشار از امید و عشق به فرهنگ و هنر را تقدیم باشندگان می کند.

 او در شعر خود به زیبایی به حال و هوای بهار، عاشقان و دردهای دل شاعرانه اشاره می کند و حس همدلی و همراهی هنری را در فضای مراسم جاری می سازد.

*شعرخوانی محدثه الماسی:

محدثه الماسی نیز غزلی عاشقانه را به امام رضا(ع) تقدیم می کند که از عمق عشق و ارادت نسبت به او حکایت دارد. غزل او رنگی معنوی و مذهبی دارد و به نقش امام هشتم در حفظ ایمان و معنویت اشاره می‌کندو

*شعرخوانی دکتر موسوی صالحی:

دکتر موسوی صالحی، از شاعران استان، شعری با مضمون عمیق عاشقانه و فلسفی می خواند که در آن از آتش عشق، درد و رنج و امید به معشوق سخن گفته می شود. این شعر نشان از عمق تجربیات ادبی و احساسی شاعر دارد و فضای برنامه را غنی‌تر می کند.

*حافظ‌خوانی خانم یسنا بهداری:

خانم "یسنا بهداری" با خوانش ابیات ناب حافظ، فضای برنامه را به اوج هنری و معنوی می رساند. این بخش نشانه توجه ویژه به خود حافظ و تأکید بر جایگاه بیهمتای او در شعر فارسی است.

*اجرای موسیقی سنتی در دستگاه ماهور:

اجرای موسیقی سنتی ایرانی با حضور استادان برجسته: "شهرام میرجلالی، مسلم موسوی- عزیزی و جلالی" بخش پایانی این بخش از برنامه است. نوایی که در دستگاه ماهور فضای دلنشین و عمیق فرهنگی به برنامه می افزاید و همراهی هنری زیبایی با اشعار حافظ را شکل می دهد.

🟣 ۱- مقدمه‌ای طنزآمیز و شاعرانه برای بزرگداشت حافظ

در این برنامه، خانم "بهنوش بساک کاظمی" روز ۲۰ مهر را که به عنوان "روز حافظ" نامگذاری شده است، با این جمله‌ی بامزه: "به افتخار خودتان که قطعاً و حتماً نمره‌تون بیست است!" حافظ را تشویق کنید.

این بخش فضایی گرم، خودمانی و با زبانی غیررسمی ایجاد و مخاطب را برای ورود به فضای ادبی و عرفانی حافظ آماده می کند.

*حافظ؛ شاعر اشراق و رندی

در ادامه، دکتر "حشمت اله پاک‌طینت" با نگاهی فلسفی‌تر به شعر حافظ می پردازد و می گوید: "حافظ در پی معناهای آشنا نیست، او از شهود سخن می‌گوید. گاهی می‌توان گفت ما با حافظ در یک زبان حرف نمی‌زنیم. او را باید زیست، نه تنها خواند."

این استاد دانشگاه با اشاره به رندی حافظ می گوید: «حافظ، شخصیتی چندوجهی دارد؛ هم عارف است، هم نقاد، هم عاشق، هم رند. به همین خاطر است که در طول تاریخ، هر گروهی توانسته بخشی از حافظ را مال خود بداند، ولی نه همه او را.»

🟣 ۲- شرح و تحلیل یک غزل مثلث از حافظ به سه زبان

یکی از قسمت‌های خاص این برنامه شناساندن غزلی‌ست که به سه زبان فارسی، عربی و نوعی فارسی گویشی (شیرازی‌مانند) سروده شده است.

دکتر پاک‌طینت باور دارد: این غزل به‌عنوان "مثلث حافظ" شناخته می شود و به‌شکل بینامتنی، چندزبانه و معناگرا تحلیل شده است. این بخش بسیار خلاقانه و کم‌همتا نشان می‌دهد که حافظ چگونه مرز زبان‌ها و معناها را درمی‌نوردد.

🟣 ۳- تحلیل‌های رسایی و سبک‌شناسی شعر حافظ

نکته هایی که این استاد دانشگاه درباره سبک شعری حافظ می گوید، شامل مواردی مانند:

ایهام، ایهام‌ تناسب، ایهام کنایی، چندلایگی معنا، تعدد مرجع ضمیر، آشنایی‌زدایی، وسعت و شناوری معنا، تشبیه‌های پیچیده و گسست معنا با استفاده از مفاهیم فلسفی مانند: جوهر فرد و استفاده چندوجهی از واژه‌هایی مثل "نبست"، "مدام"، "باز"، "قلب" و ...است

همه‌ی این‌ها نشان‌دهنده پیچیدگی، هنرورزی و بازی‌های زبانی حافظ هست که سبب شده تفسیر شعر او همیشه باز و بی‌پایان باشد.

🟣 ۴- حافظ و مساله ترجمه‌ناپذیری

سخنران دوم (دکتر بابک عبداللهی) به‌صورت خاص وارد بحث فلسفی و تطبیقی می شود و می‌پرسد:

"آیا حافظ قابل ترجمه است؟"

او با اشاره به اینکه: "خیام" قابل فهم برای غرب است چون زبان و منطق روشن‌تری دارد؛ می گوید: "حافظ، به دلیل اشراق، ابهام، عرفان، کنایات و ذهن چندساحتی، برای ذهن غربی (و حتی برای بسیاری از فارسی‌زبانان امروز) قابل فهم کامل نیست."

*نکته برجسته:

"دکتر عبدالهی می گوید: "غرب از فهم دریافت‌های شهودی و اشراقی ایرانیان ناتوان است"

او همچنین با اشاره به گفته‌ای از هایدگر درباره نیچه:"ما هنوز قدرت مواجهه با نیچه را نداریم" با تطبیق بر حافظ می گوید: "ما ایرانیان هنوز قدرت مواجهه با حافظ را نداریم"

🟣 ۵- انتقاد به حافظ‌پژوهی سطحی

او با نقل قولی از دکتر خرمشاهی: "درخت حافظ‌پژوهی برگ بسیار دارد، اما بار اندک؛ به  بسیاری از پژوهش‌ها تکراری که سطحی یا شعاری‌اند اشاره می کند و می گوید: "ما هنوز به عمق ذهن حافظ و لایه‌های پنهان او دست نیافته‌ایم."

🟣 ۶- نتیجه‌گیری کلان: حافظ همچنان ناشناخته است

حافظ چهره‌ای چندلایه، رمزآلود و چندمعنایی دارد.

مخاطب پیوسته میان فهم، تأویل و حیرت سرگردان است.

آثار او برای ترجمه کامل مناسب نیستند.

او نیاز به فهم شهودی، ذهن رمزنشین و آگاه از سنت‌های عرفانی و بلاغی ایران دارد.

✅ هم‌آوری 

این برنامه، یک ترکیب موفق از ادبیات، عرفان، زبان‌شناسی و فلسفه درباره حافظ است. از تبیین ساختار زبانی و بلاغی شعر حافظ گرفته تا بررسی نسبت آن با نظریه متن، ترجمه، و ذهن غربی، همگی نشان‌دهنده‌ی بزرگی و پیچیدگی شخصیت ادبی و فکری حافظ است.

در پایان، با حضور "حمید سیلاوی" معاون امور اجتماعی و فرهنگی استانداری خوزستان، مدیرکل فرهنگ و شماری از استادان دانشگاه از چند چهره فرهنگی و هنری خوزستان- که در این ویژه برنامه نقش داشتند- با پیشکش لوح سپاسگزاری شد.

*تحلیل فرهنگی و هنری برنامه:

بزرگداشت حافظ به عنوان نماد فرهنگ و ادب ایران:

برنامه با تمرکز ویژه بر حافظ، نماد بی‌همتای شعر فارسی و فرهنگ ایرانی، برگزار شد که نشان از اهمیت پاسداشت میراث ادبی و فرهنگی کشور دارد.

*همبستگی فرهنگی و هنری خوزستان:

حضور گسترده پیشکسوتان، دانشگاهیان، مدیران و شاعران در یک نشست مشترک فرهنگی نشان از انسجام و تلاش گروهی برای بالابردن فرهنگ ادبی استان دارد.

*تاکید بر جریان‌سازی و پیوستگی برنامه‌های فرهنگی:

سخنرانان بر برگزاری منظم رویدادهای ادبی، مانند جایزه ادبی قیصر و جشنواره مکتب جنوب تأکید می کنند تا خوزستان را به جایگاه شایسته در حوزه فرهنگ برسانند.

*نقش موسیقی سنتی در گسترش فضای ادبی:

اجرای موسیقی سنتی در ادامه برنامه، هماهنگی عمیقی با فضای ادبی نشست ایجاد کرد و جلوه‌ای چندوجهی به بزرگداشت حافظ داد.

*ترویج شعر و ادب در میان نسل‌ها:

گوناگونی شاعران از جوانان تا پیشکسوتان و همچنین دعوت از نویسندگان و هنرمندان، گواه تلاش برای حفظ و گسترش فرهنگ ادبی در میان همه مردم است.