بحث‌ها درباره تأثیر فناوری هارپ (HAARP) بر آب و هوا و خشکسالی ایران در روزهای اخیر شدت گرفته است، اما بیش از هر چیز، فضای مجازی ایرانیان درگیر نظریه‌ها و شایعات پیرامون این تکنولوژی شده است.

 تابناک نوشت: "برخی کاربران در شبکه‌های اجتماعی، هارپ را ابزاری «پنهان» از سوی ناتو و آمریکا می‌دانند که می‌تواند ابرها را پیش از ورود به مرزها خالی کند و ایران را در معرض قحطی قرار دهد. پست‌هایی با هزاران بازدید و صدها لایک و ریتوییت، ادعا می‌کنند: «هارپ برای نابودی محیط زیست مخالفان طراحی شده است» و حتی برخی زلزله‌ها را نیز به این فناوری ربط می‌دهند.

 رسانه‌ها هم در این موج نقش دارند؛ برخی به گفته‌های دان ویگینگتن، اقلیم‌شناس آمریکایی، استناد می‌کنند که هارپ را به عنوان ابزاری برای مهندسی آب‌وهوا معرفی کرده و آن را به ناتو و آمریکا ربط می‌دهند. ویدیوهای مصاحبه ویگینگتن در برنامه‌های بین‌المللی نیز این شایعات را تقویت کرده است.

در موج دوم، کاربران و رسانه‌ها بیشتر به سوءمدیریت داخلی اشاره می‌کنند و خشکسالی و کاهش منابع آب را نتیجه سدسازی بی‌رویه، برداشت غیرمجاز آب و ناکارآمدی در مدیریت منابع می‌دانند. خشک شدن دریاچه‌ها و تالاب‌ها، افت آب‌های زیرزمینی و افزایش دما در اکثر استان‌ها نمونه‌هایی از بحران واقعی هستند که کارشناسان هشدار می‌دهند.

موج سوم اما، کارشناسان هواشناسی و منابع معتبر علمی هارپ را بی‌تأثیر بر شرایط اقلیمی ایران می‌دانند و تأکید می‌کنند خشکسالی نتیجه عوامل طبیعی و مدیریت منابع است: «هارپ بر تروپوسفر تأثیری ندارد؛ خشک‌سالی حاصل سدسازی و برداشت بی‌رویه آب است."

سرانجام، این جریان مجازی ترکیبی از شایعات، نگرانی‌های واقعی و تحلیل‌های علمی است.

ایران امروز نه تنها با بحران آب مواجه است، بلکه فضای مجازی و رسانه‌ها آن را به یک صحنه جنگ اقلیمی و نظریه‌های توطئه بدل کرده‌اند؛ جایی که مردم و رسانه‌ها در تلاش برای یافتن علت خشکسالی، از هارپ تا سوءمدیریت، همه عوامل را بررسی می‌کنند.

خشکسالی، با بلعیدن ۶۷ درصد ظرفیت سدها و رسیدن بارندگی‌ها به حداقل، هم بحران واقعی است و هم آینه‌ای برای ترس‌ها، خشم‌ها و نظریه‌های پنهان. پروژه‌های نظامی و فناوری‌های نوین، مرز علم و قدرت را تغییر می‌دهند، اما واقعیت‌های داخلی و مدیریت منابع آب، همچنان نقطه اصلی تمرکز و راهکارهای فوری برای مقابله با بحران است."

***

حبیب خبر: "بحث درباره تأثیر هارپ بر آب و هوا، از منظر علمی، پایه قابل اتکا ندارد. پروژه هارپ (HAARP) در واقع یک مرکز تحقیقاتی برای مطالعه یونوسفر و امواج رادیویی در ارتفاعات بالای جو است و هیچ نشانه علمی مستندی وجود ندارد که نشان دهد این فناوری بتواند بارش باران را کنترل یا خشکسالی ایجاد کند. به عبارت دیگر، نظریه‌های توطئه درباره هارپ بیشتر بر حدس و گمان و سوءتفاهم علمی بنا شده‌اند.

ولی واقعیت مهم‌تر، بحران آب در ایران است. کاهش بارش‌ها، برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، سدسازی‌های گسترده و مدیریت ناکارآمد منابع، عوامل واقعی و قابل سنجش خشکسالی هستند. این عوامل علمی و مستندند و می‌توانند به‌طور مستقیم زندگی مردم و کشاورزی را تحت تأثیر قرار دهند.

به نظر می‌رسد جریان مجازی و شبکه‌های اجتماعی ترکیبی از نگرانی واقعی و نظریه‌های توطئه را بازتاب می‌دهند. مردم دنبال پاسخ برای بحران‌های ملموس مثل کم‌آبی و خشکسالی هستند، و وقتی علت روشن و ملموس پیدا نمی‌شود، ذهن‌ها به سمت سناریوهای هیجان‌انگیز و گاهی غیرواقعی می‌رود."

*هم‌آوری

"هارپ عامل خشکسالی ایران نیست.

بحران راستین، سوءمدیریت و کاهش منابع آبی است.

شایعات و نظریه‌های توطئه نشان‌دهنده نیاز مردم به شفافیت، آگاهی‌رسانی ژرف‌نگر و آموزش درباره بحران آب است."