اهواز/حبیب خبر- زینب جلیلیان:

یازده ساله بودم که  برای نخستین بار نشریه "گل آقا" را خواندم. برادرم-شهریار- این نشریه را پیوسته می‌خرید و من هم می‌خواندم. تا به خودم بیایم و نیایم، همچو  شهریار پایه‌ و خوره‌ی خواندن گل آقا شده بودم و گریزی نبود.

طنازی قلم گل آقا را می‌بلعیدم؛ بی آنکه بدانم طنز تلخ چیست، لبخندی گوشه‌ی لبانم می‌نشست و به جای قا‌ه قاه خندیدن بیشتر به فکر فرو می‌رفتم.

فومنی را جادوگر می‌دانستم و هیچ‌گاه از آباج(افسانه- خواهر بزرگترم) یا شهریار نپرسیدم این حس عجیب چیست. بزرگ‌تر که شدم فهمیدم خاصیت طنز تلخِ جا افتاده همین است و همین.

 با گذر زمان مشامم دگرگون نشد. همچنان و هنوز به عنوانِ دوستدارِ ادبیات و تاریخ از میان ژانرهای  جدای دنیای  شعر و داستان، دل سپردم به طنز تلخ و از ارادتمندانِ قلم  و هنرِ" کیومرث صابری فومنی" شدم و در خیل سینه چاکانِ هنرِ "کاریکاتور" جا گرفتم.

اگر چه از آن دوران تا به امروز از افراد دیگری نیز خوانده‌ام اما فکر می‌کنم کمترینی به گَردِ قلمِ "گل آقا" برسد. بنابراین وقتی سه‌شنبه، نهم اردی بهشت ماه، پیامکی از استاد گرانقدرم "حبیب‌اله بهرامی" دریافت کردم که نوشته بود: «فردا چهارشنبه ساعت شش پسین مراسمی به یاد درگذشت مرحوم صابری معروف به "گل آقا" در مجتمع آموزش مدنیان درباره وضعیت طنز و طنازی برگزار می‌شود، اگر وقت کردی یک سر بزن.» با اینکه دیر هنگام پیام را دیدم اما به مجرد دیدنش، چند لیوانِ شیشه‌ای پُر آب که در دست داشتم، زمین انداختم و نوشتم: "چشم. تلاش می‌کنم باشم."

این گونه شد که  به مجتمع مدنیان رفتم و در کنار استادان و اهل فن آموختم و آموختم. اکنون هم پس از چند روز مجالی شد تا لکه‌ی آبِ گِل آلود شهر اهواز را از زمین پاک کنم و تکه  لیوان‌های شکسته را دور بیندازم و نوشتنِ گزارشِ یادمان را آغاز کنم... 

پسین چهارشنبه، دهم اردی بهشت ماه،  به یاری "کانون ادبی محام"، یادمان "کیومرث صابری فومنی" در مجتمع آموزشی مدنیان برگزار شد.

به گزارش خبرنگار حبیب خبر، خانم "خزاعلی" از دست‌اندرکاران کانون ادبی و نیز کتاب محام در این نشست هدف از برگزاری این یاد باد را بررسی نقش طنز در هنگام بحران در تولید کارهای ادبی- هنری بیان کرد. "

همچنین استاد "مهدی غفارزاده" دیگر دست اندرکار این نشست در سخنانی گفت: به بخش طنز اشاره کرد که حضرت حافظ رندانه از آن استفاده می کند و موجب برتری و فضیلت اش نسبت به دیگر شاعران می شود. همچنین سعدی از طنز رندانه بهره می گیرد و نقدها و تحلیل های تندی را بیان می کند که ماندگار شده است. همچنین در طنزهای "عمران صلاحی" و نیز در سینما جایگاه طنر جا افتاده است. پرسش این است که یک نوشته یا کاریکاتور طنز چه ویژه‌گی هایی دارد که این قدر مورد توجه قرار گرفته است؟

استاد "حبیب‌اله بهرامی بیرگانی"میهمان یادمان"کیومرث صابری فومنی" در سخنانی گفت: «آنجا که "جِد" از در نتواند وارد شود، "طنز" از پنجره وارد می‌شود و کارش را انجام می‌دهد!»

 این شاعر و طنز نویس، پیشینه‌ی طنز در ایران را با خلقت آدم و هوا یکی دانست و طنز و جد را دوقلو نامید و افزود: این با هم بودن سببِ نفوذ در جسم و روحِ انسان می‌شود.

این روزنامه‌نگار طنز را به شکلات تشبیه کرد که هم می‌تواند شیرین باشد و هم تلخ. او افزود: شیرینی شکلات به مردم و تلخی‌اش به کارگزاران خواهد رسید. او در ادامه زبان "جِد" را نزدیک به شعار دانست و زبان طنزهای گل‌آقا را ملیح برشمرد که در عمق جان نفوذ می‌کند.

"بهرامی" در ادامه با خوانش بیت هایی طنزآمیز از غزل های حضرت حافظ، در پایان به ویژگی‌هایی که طنز "کیومرث صابری" را  از دیگر طنزها جدا می‌کند پرداخت.

*جذابیت جنبه‌ی تصویری گل آقا

 استاد "رضا عدیلی‌پور" دیگر میهمان نشست "لطایف الحیل در وقت اضافه"- که با یادی از زنده نام کیومرث صابری فومنی(گل‌آقا) برگزار شد- از باب آشنایی‌اش در کودکی با نشریه گل‌آقا گفت: از همان کودکی جنبه‌ی تصویری این نشریه برایم جذاب بود.

 این کاریکاتوریست در ادامه افزود: «نشریه گل آقا با ابزار طنز- چه نوشتاری و چه تصویری- سوژه های اجتماعی،  سیاسی، فرهنگی و اقتصادی را دست‌آویز قرار می‌داد.

" عدیلی‌پور" از جنبه‌های گوناگون وجه تمایز گل‌آقا را با دیگر نشریه‌ها برشمرد.

* کارتون، هنری سراسر دوگانگی است!

سومین میهمان ویژه در این یادمان که به ایراد سخن پرداخت استاد" سجاد رافعی" بود.

این کاریکاتوریست در سخنانی گفت: «در بخش طنز تصویری و در کارتون شوربختانه یا خوشبختانه کارتون از هنرهایی است که سراسر تناقض است. از این بابت که یک کارتونیست در عین حال که باید پر از ایده و خلاقیت باشد و بتواند آن ایده و خلاقیت را در یک طنز تصویری و یک فِرِم یا یک کادر نشان دهد، همان کار ممکن است مورد غضب واقع بشود!

او در ادامه از ویژگی‌هایی که کاریکاتور را از دیگر هنرها جدا می‌کند نام برد و افزود: این اعجاز کاریکاتور است که می‌تواند پیام خود را انتقال دهد.

*شاعر، پزشک عمومی است؛ شاعر طنزپرداز متخصص

استاد "نبراس میرابیان"  آخرین میهمان ویژه بود که به سخنرانی پرداخت.

 این شاعر طنزپرداز پس از تسلیت فاجعه‌ی بندر عباس از بستر طنز سخن گفت و محدودیت‌ها را ابزاری در راهِ ابراز نوآوری و خلاقیت دانست.

میرابیان" درباره طنز سخیف و هنری- که دستور دارد سرگرم کند- سخن گفت و نمونه‌هایی از سینما بیان کرد که گیشه برایشان  از هر چیز مهم‌تراست.

او در ادامه درباره رسالت هنرمند به ایراد سخن پرداخت و رسالت هنر را بالندگی دانست و تأکید کرد: «ما به عنوان هنرمند رسالت داریم در راه بهبود جامعه گام برداریم.»

 او طنزپرداز و کارتونیست را پزشک متخصص نامید و افزود: «شاعر، پزشک عمومی است-اما شاعرِ طنز پرداز، پزشک متخصص است و تخصص طنز دارد.»

 "این شاعر برجسته" ادامه داد: «ما نباید خودمان را با سلیقه جامعه تغییر دهیم باید جامعه را با سلیقه خودمان تطبیق بدهیم و جامعه را بالاتر بیاوریم.»

 "نبراس میرابیان" در پایان گفت: طنز نویس نگاه متفاوت‌تری نسبت به نویسنده یا شاعرِ معمولی دارد.

در پایان این نشست خودمانی و مهربانی شماری از باشندگان به یادگار نگاره گرفتند تا در پرونده نخستین نشست بررسی طنز گل آقایی بایگانی شود؛ اگرچه طنز در بایگانی هم آرام و قرار ندارد!