هر سال بعد از پایان امتحانات نوبت دوم، شاهد مراجعه والدین به مدارس و ادارات آموزش و پرورش برای آگاهی از شرایط ثبت نام در طرح جهش تحصیلی و ورود فرزندان به پایه بالاتر هستیم.

 برای تمایل والدین به جهش تحصیلی فرزندان می توان به این موارد اشاره کرد:

 *نگاه IQ محور: کارنامه‌ای با عملکرد خیلی خوب و نمره نرمال در  تست‌ هوش برای خانواده ها امیدوارکننده است. آنها تاکید دارند که فرزندشان خیلی باهوش است و توانایی قبول شدن در پایه جهش را دارد. 

 *کنکور: از دلایل دیگر والدین برای تمایل به جهش تحصیلی موضوع پشت کنکور ماندن است. آن‌ها فکر می‌کنند با این کار برای فرزندشان – به ویژه" پسران با توجه به محدودیت های سنی حوزه نظام وظیفه - یک فرصت استثنائی پیش خرید می‌کنند.

 *مقایسه با دیگران: معمولاً در اقوام و آشنایان این خانواده‌ها، کسی هست که در کودکی جهشی درس خوانده و همیشه این حسرت برای آن‌ها وجود داشته که آن‌ها هم می‌توانستند این کار را انجام دهند. حال می‌خواهند آن را در فرزندشان جبران کنند. غافل از اینکه یک نسخه واحد نمی‌تواند در دو زمان مختلف و برای افرادی با ویژگی های مختلف کارساز باشد.

 *صفت شخصیتی کمال گرایی: برخی والدین نیز در وادار کردن فرزندان به جهش تحصیلی دخالت دارد.

 دیوید الکیند (روانشناس کودک و نوجوان) می‌گوید: چه گونه کودکان برای درس خواندن، تحت فشار قرار می گیرند و چگونه تحریک می شوند تا سریع تر از حد معمول رشد کنند، که این امر کودکان را در مسیرهای آسیب زننده قرار می دهد.

 به عجله واداشتن کودک یک خشونت از پیش تعیین شده است. خشونت های از پیش تعیین شده از سوی کودکان به صورت استثمار و استرس حس می شوند.

 دو نوع استثمار و بهره کشی از کودکان را می توان شناسایی کرد:

 یکی از آنها کیفی است و می توان آنرا «شتاب زدگی تقویمی» نامید. این حالت وقتی رخ می دهد که از کودکان بخواهیم فراتر از فهم شان درک کنند، فراتر از توان شان تصمیم بگیرند یا فعالیت ها را قبل از اینکه توانش را داشته باشند به طور کامل انجام دهند.

اما کودکان به طور کمّی هم می‌توانند به عجله واداشته شوند که این حالت را می توان «ساعتِ به عجله واداشتن» نامید.

ما زمانی درگیر ساعت به جلو واداشتن می شویم که درخواست های زیادی را در زمان کوتاه از کودک داشته باشیم، به کودکان حداکثر فشار را وارد می کنیم که نهایت تلاش خود را بکنند. مانند مطالعه چندین کتاب در یک زمان محدود. 

توجه شود که این دو حالت چقدر می تواند برای کودک فشارزا و آسیب رسان باشد.

نکته مهم دیگر آن که درک برخی از مفاهیم از یک سن خاصی شروع می شوند و رشد می کنند. ذهن کودک فقط بعد از گذراندن آن سن می تواند آن مفاهیم را درک کند.

برای مثال: ذهن کودک مفهوم «حجم» را بعد از ده سالگی می تواند درک کند. به همین جهت این مفهوم در کتاب ریاضی پایه پنجم گنجانده شده است.

یا مفاهیم درصد و تناسب. به عبارت دیگر درک مفهوم حجم برای دانش آموزانی که بعد از اتمام پایه سوم جهش خوانده و وارد پایه پنجم شده اند، سخت خواهد بود.

در پایان پیشنهاد می شود قبل از تصمیم برای جهش در تحصیل فرزندان، ابتدا نیاز است تصمیم گیرندگان اصلی یعنی والدین ضمن مشورت با یک فرد متخصص و ارزیابی کلی دانش آموز، از تمام جنبه های مثبت و منفی جهش تحصیلی آگاهی داشته باشند سپس به این امر حساس اقدام کنند.

✍رحیم چلداوی| مشاور تحصیلی، دانشجوی دکترای مشاوره