حبیب خبر- دکتر حسن دادخواه:

 برای شهروندان مناطق نفت‌خیز در جنوب ایران، نیک روشن است که چهره شهرهای آنان پس از کشف و استخراج و پالایش و صادرات نفت در مقایسه با پیش از آن به کلی متفاوت و دگرگون شد.

  کشف نفت و استخراج آن در مناطق نفت‌خیز جنوب، موجب مهاجرت نیروهای کارگری از سراسر ایران به شهرهای آبادان، هفتکل، مسجدسلیمان، آغاجاری، خرمشهر و شهرهای پیرامونی شد و چهره ساکنان و بافت جمعیتی این شهرها را دگرگون کرد.

 این مهاجران، با اشتغال در صنعت نفت و مشاغل پیوسته به آن و ارایه خدمات از معیشت و وضع زندگانی نسبتا مرفهی برخوردار شدند به‌ویژه نیروهای ماهر فنی و با سواد توانستند تا رسته کارمندی سپس مهندسی ارتقا یابند.

 از رهگذر ورود مهاجران و بالا رفتن آمار جمعیت و افزایش نیازمندی های زیستی آنان، مراکز آموزشی، فرهنگی و تفریحی با هزینه  شرکت نفت در این شهرها ساخته شد و همین اقدام، به ورود جمعیت و مشاغل وابسته به آموزش و پرورش و فرهنگ و هنر و انتشاراتی ها منجر شد.

  وجود دسته ها و قشرهای با سواد و هنرمند، نسلی از نویسندگان، کارگردانان، بازیگران، معلمان برجسته را در این خطه از کشور به ظهور و بروز رساند.

  از رهگذر مسوولیت شناسی اجتماعی شرکت نفت، افزون بر ورود اقلام خوراکی خارجی در بسته بندی های مدرن و شیک، ساخت منازل، فروشگاه ها، مدارس، مراکز بهداشتی و تفریحی مانند سینما، نمایش‌خانه، ورزشگاه، محلات مسکونی مدرن، آب لوله کشی و فضاهای سبز رونق برجسته ای به خود دید و شکل فیزیکی این شهرها با شهرهای بزرگ و مراکز استان ها، قابل مقایسه و بلکه برتر شد.

 نسل دوم از مهاجران که همان فرزندان کارگران شرکت نفت بودند توانستند در مراکز آموزشی فنی و حرفه‌ای دوره های تخصصی و کاردانی را بگذرانند و در تابستان ها برای گذران اوقات فراغت به شهرهای ساحلی شمال اعزام شوند.

 ساخت فرودگاه و گشایش کنسولگری های کشورهای خارجی، سفرهای مستقیم از مناطق نفت‌خیز جنوب به شهرهای اروپایی را فراهم آورد چنانچه دسته های از دارندگان مدرک دیپلم توانستند برای تکمیل تحصیلات خویش، به آمریکا و اروپا رهسپار شوند.

 حاصل این تحولات سازه ای، تفریحی و هنری، ترویج سبک زندگی مدرن، در شهرهایی مانند آبادان و مسجد سلیمان و آغاجاری شد و جالب آنکه تاسیس دانشگاه جندی شاپور اهواز و راه اندازی راه آهن و بنادر و فرودگاه ها در پاسخ به همین نیازها بوده است که بر آمده از صرف بودجه عمرانی و فرهنگی و تخصیص زمین و اعتبارات به مراکز علمی و فرهنگی از سوی بنگاه های اقتصادی وابسته به شرکت نفت بوده است.

 بخشی از سبک زندگی نوین، خود را در نظم و انضباط شغلی، پاکیزگی ظاهر، مطالبه گری، رفتار شهری و فرهنگ شهری و مسوولیت شناسی شغلی و رعایت آداب در گفتار قابل مشاهده در شهروندان مناطق نفت‌خیز جنوب است که معمولا به شهر اولین ها شهرت دارند.

 چنین به نظر می آید که مدیران خارجی شرکت نفت مستقر در این شهرها به نقش عنصر نیروی انسانی و رضایتمندی و آسایش آن در بهره وری شغلی اعتقاد و باور عمیق داشتند و از همین رو، تندرستی و نشاط و رشد علمی و فرهنگی شهروندان و کارکنان شرکت نفت و گاز از دیرباز مورد اعتنای این شرکت ها بوده است.

 امروزه با گذشت نزدیک به یک سده از کشف نفت در مناطق جنوب ایران، همچنان آثار خانه های سازمانی، سینماها، مراکز آموزشی و بهداشتی و سازه های دیگر در این شهرها موجود است و جالب آنکه تفاوت زیبایی و مقاومت مصالح در این سازه ها در کنار سازه هایی که از عمر ده تا بیست ساله برخوردارند، به روشنی قابل تشخیص است!

 جالب‌تر آنکه با وجود سبک زندگی مدرن در شهری مانند آبادان، وجود مراکز مذهبی و انجمن های دینی و جمعیت های دیندار در همان مراکز آموزشی مدرن، در دوران رژیم گذشته و در دوران خیزش انقلابی منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ کاملا مشهود بود.

 رفت و آمد سخنرانان طراز اول به آبادان نشان از زیست مسالمت آمیز میان شهروندان با فرهنگ های متفاوت و همجواری مسجد و کلیسا و ادیان گوناگون در این شهر، نشانی از رواداری را آشکار کرده است.