پیروزی تیم ملی ایران برابر کیپ‌ورد در ضربات پنالتی، در ظاهر یک نتیجه معمولی در تورنمنت العین بود، ولی در باطن، نشانه‌ای مهم از ورود تیم ملی به فاز تازه‌ای از تحولات تاکتیکی محسوب می‌شود؛ مرحله‌ای که می‌تواند مسیر آماده‌سازی ایران را برای جام جهانی ۲۰۲۶ تغییر دهد.

 به گزارش حبیب خبر از ورزش سه، برخلاف تصور عموم، این مسابقه برای کادر فنی تیم ملی اهمیتی فراتر از یک بازی دوستانه داشت؛ شکستی در این دیدار می‌توانست فضای رسانه‌ای و مدیریتی فوتبال ایران را دوباره به سمت بحران و تنش ببرد و حتی زمزمه‌های تغییرات در کادر فنی را تقویت کند.

 با این حال امیر قلعه‌نویی در پایان بازی تأکید کرد که «پیروزی اولویت نبود» و آنچه اهمیت داشت، آزمون جدی سبک جدید بازی تیم ملی بود؛ صحبتی که مهدی طارمی نیز آن را تأیید کرد.

*چرخش از فوتبال پرریسک به فوتبال بلوک‌محور

در این دیدار، برخلاف الگوی سنتی تیم‌های قلعه‌نویی، ایران نه به‌دنبال مالکیت بالا بود و نه فشار دائمی روی دفاع حریف را دنبال کرد. تیم ملی این‌بار توپ را به رقیب سپرد و با فشردگی در نیمه خودی، سعی کرد فضاها را ببندد و از ضدحملات بهره ببرد.

این مدل بازی، به‌وضوح با اضافه شدن آنتونیو گالیاردی – متخصص سازماندهی دفاعی و ایجاد بلاک – پیوند دارد و نشان می‌دهد که تیم ملی قصد دارد چارچوب تاکتیکی خود را به مدل‌هایی نزدیک کند که مربیان ایتالیایی سال‌ها در بالاترین سطح فوتبال اجرا کرده‌اند.

در این سیستم، خبری از پیش‌روی همیشگی مدافعان کناری نیست. نقش وینگرها تدافعی‌تر شده و هافبک دفاعی به‌عنوان «محور وزنی» تیم وظیفه دارد لایه اول دفاع را در مقابل مدافعان مرکزی پایدار کند. نتیجه این طراحی، کاهش ریسک در فاز اول بازی‌سازی و جلوگیری از ضربه خوردن در انتقال‌های سریع است.

پیامی به مهاجمان و وینگرها

این سبک، کار را برای استفاده هم‌زمان از دو مهاجم سخت می‌کند؛ مگر آنکه هر دو ویژگی‌هایی چون دوندگی مداوم، پرس شدید و بازگشت سریع به نظم تیمی داشته باشند. همین موضوع است که شانس چهره‌هایی مانند امیرحسین حسین‌زاده، محمد محبی، امید نورافکن و مهدی هاشم‌نژاد را افزایش می‌دهد. حتی ورود علی علیپور در نیمه دوم نیز تصویری از مهاجم مکمل این سبک ارائه داد.

زوج جدید دفاع میانی

نکته مهم دیگر، عملکرد قابل توجه مجید حسینی و شجاع خلیل‌زاده در اولین بازی کنار یکدیگر بود. ترکیبی که به نظر می‌رسد برای کادر فنی جذاب است؛ چراکه هر دو در دوران باشگاهی در فرم ایده‌آل قرار دارند و از نظر تجربه، می‌توانند پایه‌های بلوک دفاعی تیم ملی در جام جهانی باشند.

بازگشت به عقل‌گرایی پس از سال‌ها هیجان

ایران در سال‌های اخیر میان دو سبک در نوسان بوده است:

فوتبال کنترل‌شده و مبتنی بر نظم دفاعی (کی‌روش)

فوتبال هجومی و مبتنی بر مالکیت و فشار (مدل جریان اصلی لیگ ایران و بخشی از دوران قلعه‌نویی)

اما حالا تیم ملی در حال انتخاب مسیر سوم است:

فوتبال عمل‌گرا، نتیجه‌محور و کم‌ریسک؛ سبکی که از هیجان فاصله دارد اما تجربه نشان داده برای تیم‌های آسیایی در سطح جهانی، واقع‌گرایانه‌تر است.

البته تفاوت مهم با دوران کی‌روش این است که نسل فعلی تیم ملی مسن‌تر است و اجرای سبک پرفشار دفاعی در سه بازی سنگین مرحله گروهی جام جهانی نیازمند تزریق انرژی تازه است. به همین دلیل روند جوان‌سازی تیم ادامه خواهد داشت و ممکن است برخی بازیکنان حاضر در اردوهای فعلی، در ماه‌های آینده جای خود را به نسل جدید بدهند.

ایرانِ جدید؛ تیمی بدون توهم پیروزی

مهم‌ترین بخش این تغییرات، عبور از یک ذهنیت قدیمی است:

علاقه بیمارگونه به پیروزی در هر شرایط.

کادر فنی کنونی در حال حرکت به سمت این نگاه است که «نتیجه مهم است، نه نمایش»، و بازی‌سازی منطقی مهم‌تر از شتاب، نمایش یا مالکیت بی‌هدف است.

با قرعه‌کشی آذرماه و آغاز فاز سخت آماده‌سازی تا مارس، تیم ملی باید با این پرسش روبه‌رو شود:

آیا می‌توان میان تجربه نسل فعلی و انرژی نسل تازه ترکیبی ساخت که توان ایستادگی در سطح جام جهانی را داشته باشد؟

آنچه اکنون دیده می‌شود، آغاز بازسازی تیم ملی روی اصول تازه است؛ اصولی که شاید پس از سال‌ها ما را از پیروی صرف از یک مربی خاص، به سمت ساخت یک «هویت تاکتیکی مستقل» برای فوتبال ملی هدایت کند.