شوشتر- حبیب خبر:

جشنواره بین‌المللی شعر «عصای سفید» در شوشتر، برخلاف ظاهر فرهنگی‌اش، صحنه‌ای بود که دو گفتمان مهم را کنار هم نشاند: سیاست‌گذاری رفاهی و کارکرد فرهنگ و هنر.

 به گزارش خبرنگار حبیب خبر، سخنان معاون فرهنگی بهزیستی کشور از یک‌سو، و تأکید مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان از سوی دیگر، این رویداد را به فراتر از یک جشن هنری تبدیل کرد.

معاون فرهنگی بهزیستی با طرح «مثلث طلایی» - تمامیت، کفایت و عدالت - چارچوبی برای بازنگری در سیاست‌های رفاهی ارایه داد. تأکید بر «تمامیت» یعنی هیچ فرد نیازمندی بیرون از دایره حمایت نماند؛ «کفایت» یادآور این است که خدمات باید استاندارد داشته باشد نه صِرف انجام وظیفه؛ و «عدالت» یعنی منابع محدود باید با چنان دقتی توزیع شود که تبعیض در سیستم شکل نگیرد.

ولی نقطه کانونی سخنان "بابک قانعی" یک جمله ناهنجار و بی پرده بود:

«معلولیت محدودیت است ولی می‌تواند پیشران ظرفیت‌هایی شود که حتا افراد سالم از آن بی‌بهره‌اند.»

این رویکرد راست انگارانه ، به‌جای تکرار شعارهای کلیشه‌ای، به ظرفیت‌ها به‌عنوان «قابلیت‌هایی قابل فعال‌سازی» نگاه می‌کند و همین نگاه، پایهٔ سیاست رفاهی کارساز است.

در سوی دیگر صحنه، سخنان مدیرکل  فرهنگ خوزستان نقش مکمل داشت؛ او بر قدرت فرهنگ و هنر در دیده‌شدن جامعه معلولان تأکید کرد؛ بخشی که می‌تواند کارکردی داشته باشد که سیاست‌های حمایتی به‌تنهایی قادر به تحقق آن نیستند.

"حسین براتی" هنگامی که از «نقش بی‌بدیل فرهنگ و هنر در شناساندن خدمات و دستاوردها» سخن گفت، به نکته‌ای اشاره کرد که بیشتر در سیاست‌گذاری اجتماعی دیده نمی شود:

توانمندسازی تنها یک روند اداری نیست؛ یک فرآیند فرهنگی نیز هست.

او با اشاره به اجراهای هنری و حضور هنرمندان معلول، از جمله هنرنمایی استاد محب شوشتر، نشان داد که چگونه هنر می‌تواند تصویر جامعه معلولان را از «گروه کمتر دیده‌شده» به «صاحبان نقش و اثر» تغییر دهد. این رویکرد، شکلی از «مناسب‌سازی فرهنگی» است؛ مکملی برای مناسب‌سازی فیزیکی شهرها.

به درستی، اگر سخنان قانعی «چارچوب» سیاست رفاهی را تعریف کرد، سخنان براتی «زمین بازی» اجرای آن را شناساند:

جایی که فرهنگ و هنر قادرند گفتمان عمومی را تغییر دهند، مطالبه‌گری اجتماعی را تقویت کنند و جامعه معلولان را از حاشیه به متن بیاورند.

ولی پرسش بنیادین همچنان پابرجاست:

آیا مثلث طلایی و ظرفیت فرهنگی شناسانده ‌شده در شوشتر، به برنامه عملیاتی و پیوست اجرایی تبدیل می‌شوند؟

تا زمانی که مناسب‌سازی شهری ناکافی است، خدمات رفاهی با منابع محدود دست‌وپنجه نرم می‌کند و هنر معلولان تنها در قالب «جشنواره» دیده می‌شود، این روند نیازمند عزم بیشتری است.

با این حال جشنواره عصای سفید نشانه‌ای بود از این‌که اگر سیاست و فرهنگ هم‌راه شوند، می‌توانند تصویری درست‌تر، عادلانه‌تر و توانمندسازتر برای جامعه معلولان ترسیم کنند.

گفتنی است: نخستین جشنواره بین‌المللی شعر «عصای سفید» ویژه نابینایان، با هدف پاسداشت فرهنگ ایثار و ترویج مفاهیم دینی و انسانی، صبح روز پنجشنبه ۲۰ آذرماه ۱۴۰۴ با بودن شماری از کارگزاران، شاعران و مردمان فرهنگ و هنر در شهرستان شوشتر برگزار شد.