در روزهایی که ناترازی گاز به یک مساله ملی تبدیل شده، برخی روایت‌های رسانه‌ای با تمرکز یک‌سویه بر منافع صنعتی، ناخواسته یا آگاهانه، نقش مصرف‌کننده خانگی را پررنگ‌تر از راستینگی نشان می‌دهند.

 این رویکرد، بیش از آن‌که به حل بحران کمک کند، پرسش‌هایی جدی درباره نسبت رسانه، حقیقت اجتماعی و منافع اقتصادی ایجاد می‌کند.

 طبیعی است که این نقد، نه متوجه شخص یا رسانه‌ای خاص، بلکه ناظر بر یک رویکرد تحلیلی است که در برخی بازنمایی‌ها، با تأکید یک‌سویه بر منافع بخشی، می‌تواند از راستینگی های اجتماعی فاصله بگیرد.

 طرح این ملاحظه، در چارچوب ضرورت توازن میان حقوق عمومی، الزامات تولید و مسوولیت حرفه‌ای رسانه‌ها قابل فهم است.

 یادداشتی که اخیراً از سوی یکی از خبرگزاری ها انتشار یافته، بیش از آن‌که تحلیلی اقتصادی باشد، نمونه‌ای روشن از وارونه‌نمایی راستینگی و جابه‌جایی جای متهم و شاکی است.

در این روایت، مردم به‌عنوان «مصرف‌کننده بنیادین و عامل ناترازی» شناسانده می‌شوند و صنایع بزرگ، در قامت قربانیان مظلوم توسعه می‌نشینند؛ روایتی که نه با آمار رسمی هم‌خوان است نه با منطق عدالت اجتماعی.

به درستی که بیشترین مصرف گاز کشور، خانگی نیست و سهم عمده به بخش نیروگاهی، صنایع بزرگ و پتروشیمی‌ها اختصاص دارد. مصرف خانگی اگرچه در زمستان افزایش می‌یابد، ولی «مقصر اصلی ناترازی» نیست؛ که سپر رسانه‌ای مناسبی برای پوشاندن سوءمدیریت ساختاری است.

اینکه گفته می‌شود مصرف خانگی «بدون ارزش افزوده» است، نگاهی حسابداری و تُهی از هوش اجتماعی است.

 گرمایش منازل، امنیت خانواده‌ها، سلامت سالمندان و کودکان، و جلوگیری از فقر انرژی، حق بدیهی شهروندان است. ارزش افزوده تنها در دلار صادراتی چکیده نمی‌شود؛ پایداری اجتماعی و کرامت انسانی نیز ارزش‌اند، حتا اگر در ترازنامه بورسی ثبت نشوند.

پتروشیمی‌ها بی گمان در اقتصاد کشور نقش دارند، ولی به راستی باید پرسید: آیا کاهش تولید پتروشیمی، به گونه مستقیم معیشت مردم را تهدید می‌کند، یا بیش از همه سود سهام‌داران خاص و ترازنامه شرکت‌ها را؟ هنگامی که در زمستان گاز صنایع قطع می‌شود، این نتیجه یک «انتخاب اجتماعی» نیست؛ نتیجه نبود راه‌حل‌های عادلانه و مدیریت ناکارآمد است.

دوگانه‌سازی «مردم یا تولید» یک خطای خطرناک است. راه‌حل درست در جای دیگری است:

سرمایه‌گذاری جدی در تولید و توسعه میادین- افزایش راندمان نیروگاه‌ها-کاهش تلفات شبکه- اصلاح تدریجی و عادلانه الگوی مصرف و شفافیت در تخصیص گاز به صنایع صادرات‌محور.

تا زمانی که این راه طی نشود، متهم کردن مردم، نه بحران را حل می‌کند نه حقیقت را بازتاب می‌دهد.

*هم‌آوری:

گاز، سرمایه ملی است؛ نه ابزار سودآوری یک بخش خاص و نه بهانه‌ای برای سرزنش جامعه.

اگر قرار است اولویتی تعیین شود، با اصلاح حکمرانی انرژی و رعایت حقوق مردم است، نه قربانی‌کردن جامعه در روایت‌های رسانه‌ای یک‌سویه.